* YA‘LÂ B. MÜRRE ES-SEKAFÎ (R.A.) (ö. 1.asrın sonları.)
1- HAYATI:
ADI, NESEBİ VE KÜNYESİ:
Ya‘lâ b. Mürre b. Vehb b. Câbir b. Attâb b. Mâlik b. Ka‘b b. Amr b. Sa‘d b. Avf es-Sekafî (ra), Tâif‘te yaşayan **Sakîf (Sekîf)** kabilesine mensup sahâbîlerdendir.
Bazı kaynaklarda nesep itibarıyla **el-Âmirî** diye de zikredilmişse de, nesep âlimlerinin çoğu Sakîf kabilesini Hevâzin‘in bir kolu kabul ettiğinden bu iki nisbe arasında bir çelişki bulunmadığı ifade edilmiştir. [1, 2]
Künyesi Ebû‘l-Merâzim‘dir. Annesinin adı Siyâbe olduğundan bazı rivayetlerde "Ya‘lâ b. Siyâbe" diye de anılmıştır. [1, 2, 3]
2. MÜSLÜMAN OLUŞU VE RESÛLULLAH İLE BERABERLİĞİ.
Ya‘lâ b. Mürre (ra), İslâm‘ın ilk yıllarında Müslüman olmuş ve Resûlullah‘a (sav) yakınlık gösteren fazilet sahibi sahâbîlerden biri kabul edilmiştir. [2, 3]
Hudeybiye Antlaşması‘na katılmış, **Rıdvân Bey‘atı**‘nda Resûlullah‘a biat etmiş; ardından **Hayber Gazvesi**, **Mekke‘nin Fethi**, **Huneyn Gazvesi** ve **Tâif Kuşatması**‘nda da bulunmuştur. [2, 3]
Tâif Kuşatması sırasında Resûlullah (sav), Sakîf kabilesinin üzüm bağlarının kesilmesi görevini ona vermiştir. Bu hadise, Hz. Peygamber‘in kendisine duyduğu güveni gösteren önemli tarihî ayrıntılardan biridir. [3]
3. YAŞADIĞI YERLER.
Kaynaklarda önce Mekke‘de bulunduğu, daha sonra **Kûfe**‘ye yerleştiği belirtilmektedir. Bazı rivayetlerde ise **Basra‘da evi bulunduğu** ve bir müddet burada ikamet ettiği nakledilmiştir. Bu sebeple ricâl âlimleri onu bazen Kûfeli, bazen de Basralı râviler arasında zikretmişlerdir. [1, 2, 3]
Vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte hicrî birinci asrın sonlarına doğru vefat ettiği kabul edilmektedir. [1, 4]
4. İLMÎ ŞAHSİYETİ VE RİVAYETLERİ.
Ya‘lâ b. Mürre (ra), Resûlullah‘tan (sav) doğrudan hadis rivayet eden güvenilir sahâbîlerdendir. Ayrıca Hz. Ali‘den de rivayette bulunmuştur. [2, 3]
İbn Hazm‘ın **Cevâmiʿu‘s-Sîre** adlı eserindeki tespite göre **26 hadis** rivayet etmiştir.
Kendisinden başta oğulları **Abdullah** ve **Osman** olmak üzere Abdullah b. Hafs, Saîd b. Ebû Râşid, Minhâl b. Amr, Râşid b. Sa‘d ve daha birçok tâbiî hadis rivayet etmiştir. [2, 3]
Rivayetleri; Müsned-i Ahmed, Taberânî‘nin *el-Muʿcemü‘l-Kebîr*‘i ve diğer temel hadis kaynaklarında yer almaktadır. [5]
5. RİVAYETLERİNİN ÖZELLİĞİ:.
Ya‘lâ b. Mürre‘nin rivayetleri dikkatle incelendiğinde bunların büyük bölümünün;Hz. Peygamber‘in günlük yaşayışı ve şemâili, * çocuklara gösterdiği sevgi ve merhamet, nübüvvet mucizeleri, ibadet adabı, kul hakları ve ahlâk gibi konular etrafında yoğunlaştığı görülmektedir. Bu yönüyle onun rivayetleri, özellikle siyer ve **Delâilü‘n-Nübüvve** eserlerinde önemli bir yer tutmaktadır. [5]
6. MEŞHUR RİVAYETLERİ:
#Hz. Hüseyin‘e olan sevgisi,
**عَنْ يَعْلَى بْنِ مُرَّةَ رضي الله عنه قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ إِلَى طَعَامٍ دُعِينَا لَهُ، فَإِذَا الْحُسَيْنُ يَلْعَبُ فِي الطَّرِيقِ، فَأَسْرَعَ النَّبِيُّ ﷺ أَمَامَ الْقَوْمِ، وَبَسَطَ يَدَيْهِ لَهُ، فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَفِرُّ هَاهُنَا وَهَاهُنَا، وَالنَّبِيُّ ﷺ يُضَاحِكُهُ، حَتَّى أَخَذَهُ، فَضَمَّهُ إِلَيْهِ وَقَبَّلَهُ، ثُمَّ قَالَ: «حُسَيْنٌ مِنِّي وَأَنَا مِنْ حُسَيْنٍ، أَحَبَّ اللَّهُ مَنْ أَحَبَّ حُسَيْنًا، حُسَيْنٌ سِبْطٌ مِنَ الْأَسْبَاطِ».**
Ya‘lâ b. Mürre (ra) anlatıyor: Resûlullah (sav) davet edildiği bir yemeğe giderken küçük Hüseyin‘i sokakta çocuklarla oynarken gördü. Hemen öne geçerek onu kucağına almak istedi. Hüseyin ise çocukça bir neşeyle sağa sola kaçıyor, Resûlullah da gülümseyerek onunla oynuyordu. Nihayet onu yakaladı, bağrına bastı, öptü ve şöyle buyurdu:
"Hüseyin bendendir, ben de Hüseyin‘denim. Allah, Hüseyin‘i seven kimseyi sevsin. Hüseyin, torunlarım arasında seçkin bir torundur."** [5]
Bu hadis, Resûlullah‘ın Ehl-i Beyt‘e olan sevgisini gösteren en meşhur rivayetlerden biri olup Ahmed b. Hanbel, Tirmizî ve diğer hadis imamları tarafından rivayet edilmiştir.
MÜSNEDİ AHMED RİVAYETLERİ :
1.sayfa
2.sayfa
3.sayfa
Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan râzı olsun.
---------
** 📚 BİBLİYOGRAFYA / DİPNOTLAR
[1] Tarâcim, **يعلى بن مرة بن وهب الثقفي أبو المرازم**; Arapça Vikipedi, *يعلى بن مرة الثقفي*.
[2] İbnü‘l-Esîr, Üsdü‘l-Gābe fî Maʿrifeti‘s-Sahâbe, V, Ya‘lâ b. Mürre maddesi.
[3] İbn Hacer el-Askalânî, *el-İsâbe fî Temyîzi‘s-Sahâbe*, Ya‘lâ b. Mürre maddesi; İbn Abdilber, *el-İstîʿâb fî Maʿrifeti‘l-Ashâb*.
[4] Arapça Vikipedi; Tarâcim biyografi kayıtları.
[5]* Ahmed b. Hanbel, *el-Müsned*, Ya‘lâ b. Mürre Müsnedi; Taberânî, *el-Muʿcemü‘l-Kebîr*; Tirmizî, "Menâkıb", Hz. Hüseyin‘in fazileti babı. ---
& chatGPT