* UTBE BİN ABD ES-SÜLEMÎ (R.A.) (ö. 87-705.)
1- NESEBİ:
Doğumu ve İsim Değişikliği
Asıl adı Utbe bin Abd (veya Abdullah) olup, künyesi Ebû Velîd’dir. Hicret’ten yedi yıl önce (M. 614) doğmuştur. Müslüman olmadan önceki adı "Atele" (عَتَلَة) olan sahabî, Hz. Peygamber’in huzuruna çıktığında Resûlullah onun ismini beğenmemiş ve "Utbe" olarak değiştirmiştir.
2. MÜSLÜMAN OLUŞU ve HZ. PEYGAMBER İLE İLİŞKİSİ.
Utbe (r.a.), kendi kabilesi olan Benî Süleym’den yedi kişilik bir heyetle birlikte Medine’ye gelerek Hz. Peygamber’e biat etmiştir; bu heyetin yaşça en büyüğü İrbâz bin Sâriye ra’dir.
Resûlullah, genç yaşta olan Utbe’nin ince kılıcını gördüğünde ona, kılıcı savurarak vurmasını değil, doğrudan saplayarak (ta'n) kullanmasını tavsiye etmiştir.
Benî Kureyza ve Benî Nadîr kuşatmalarında bulunmuş, kaleye üç ok fırlatarak gazvelerde aktif rol oynamıştır.
3. YERLEŞMESİ , HADİS RİVAYETİNDEKİ YERİ ve VEFATI.
Hz. Peygamber’in vefatından sonra Suriye bölgesindeki fetihlere katılan Utbe, ardından Humus şehrine yerleşmiş ve burada talebeler yetiştirmiştir. Kendisinden oğlu Yahya, Hâlid bin Ma`dân ve Râşid bin Sa`d gibi önemli tâbiûn âlimleri hadis rivayet etmiştir.
Atların perçem ve kuyruklarının kesilmemesi, ticaret ahlakı ve ibadetlerin faziletleri hakkında rivayetleri mevcuttur.
Endülüslü büyük fıkıh ve hadis âlimi İbn Hazm, ashabın rivayet çokluklarını listelediği sîret çalışmasında, Utbe bin Abd’in Hz. Peygamber’den toplamda 28 hadis rivayet ettiğini kaydetmiştir.
Hayatının son dönemine kadar Humus'ta ikamet eden Utbe, 94 yaşında iken. Hicrî 87 (M. 705) yılında vefat etmiştir. [1]
Müsnedindeki 31 hadisi şu linktenLİNKTEN okuyabilirsiniz. Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan râzı olsun.
---------
** 📚 BİBLİYOGRAFYA / DİPNOTLAR
1. İbn Hacer el-Askalânî, el-İsâbe fî Temyîzi’s-Sahâbe, Beyrut, t.y., Cilt 4, s. 361; İbnü`l-Esîr, Üsdü’l-Gâbe fî Ma'rifeti’s-Sahâbe, Cilt 3, s. 543.
2. Şemseddîn ez-Zehebî, Târîhu’l-İslâm ve Vefayâtü’l-Meşâhîri ve’l-A‘lâm, (Müellif Vekâyi' Notları: 81-90 H.), Cilt 6, s. 978.
3. İbn Hibbân, Meşâhîru Ulemâi’l-Emsâr, s. 45; İbn Kāni‘, Mu‘cemü’s-Sahâbe, Cilt 2, s. 241.
4. ez-Zehebî, a.g.e., Cilt 6, s. 979; İbnü'l-Esîr, a.g.e., Cilt 3, s. 544.
5. İrbâz, "Utbe benden hayırlıdır çünkü benden bir yıl önce hicret/biat etti" derken; Utbe de "İrbâz benden hayırlıdır" diyerek birbirlerini methetmişlerdir. Bkz. İbnü'l-Esîr, Üsdü’l-Gâbe, Cilt 3, s. 544.
6. İbn Kāni‘, Mu‘cemü’s-Sahâbe, Cilt 2, s. 242 (Hadis No: 1114).
7. İbnü'l-Esîr, Üsdü’l-Gâbe, Cilt 3, s. 545.
8. At hadisi için bkz. İbnü'l-Esîr, a.g.e., Cilt 3, s. 544; diğer fıkhî rivayetler için bkz. İbn Kāni‘, Mu‘cemü’s-Sahâbe, Cilt 2, s. 243.
9. İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sîre ve Hamsu Resâile Uhrâ (tahk. İhsan Abbas), Dârü`l-Maârif, Kahire, s. 281. (İbn Hazm, ilgili bölümde Utbe bin Abd`i tam olarak "28 hadis" rivayet eden sahâbîler arasında zikreder). [1]
10. el-Vâkidî'nin aktardığı yaş ve tarih bilgisi için bkz. ez-Zehebî, Târîhu’l-İslâm, Cilt 6, s. 979.
& chatGPT