* SEBRA B. MABED EL-CÜHENİ (R.A.) (ö. 64.)
1- HAYATI-GENEL BİLGİLER:
Adı: Sebra b. Ma‘bed (Bazı kaynaklarda doğrudan dedesine nispetle Sebra b. Avsece olarak da geçer) (2, 5)
Künyesi: Ebû Sürâya (En sahih kabul edilenidir), Ebû’r-Rebî‘ veya Ebû Sülce (1, 2, 3)
Nisbesi: el-Cühenî, el-Medenî, el-Mısrî (3) Vefat Tarihi: Hicri 51-60 yılları arası (Muâviye b. Ebû Süfyân’ın hilafeti dönemi) (1, 2)
Vefat Yeri: Medine-i Münevvere yakınlarındaki "Zülmervah" mevkii veya Mısır (1, 3)
2. AİLESİ, KÜNYESİ.
Sebra b. Ma‘bed b. Avsece b. Harmele b. Sebra b. Hadîc b. Mâlik b. Amr b. Zühl b. Sa‘lbe b. Rifâa b. Nasr b. Sa‘d b. Zübyân b. Rüşdân b. Kays b. Cüheyne el-Cühenî (4).
Hicaz bölgesinin köklü kabilelerinden Cüheyne’ye mensuptur. Müslüman olduktan sonra ömrünün bir kısmını Medine‘de geçirmiş, burada Cüheyne mahallesinde yaşamıştır.
Tabakat kaynaklarında kendisinden "Mısrî" (Mısırlı) olarak da bahsedilmesi, fetihler sonrasında veya ömrünün bir döneminde Mısır‘a yerleştiğini ya da orada fıkhi faaliyetlerde bulunduğunu göstermektedir (3).
Büyük tarihçi İbn Sa‘d ve diğer muhaddislerin aktardığına göre Sebra (r.a.), Hendek Savaşı başta olmak üzere bu gazveden sonra gerçekleşen tüm askerî ve siyasî olaylarda Resûlullah (s.a.v.) ile birlikte saf tutmuştur (1).
Mekke’nin fethinde ve ardından gerçekleşen Huneyn Seferi‘nde aktif görev almıştır. Müslim fatihlerinden olan sahabî, ömrünün son dönemlerinde Medine yakınlarındaki Zülmervah (Zûlmerve) bölgesine çekilmiş ve Hz. Muâviye‘nin hilafeti döneminde vefat etmiştir (1, 2).
Tarihî kayıtlara göre; Hz. Ali’nin hilafete gelmesiyle birlikte, Şam Valisi Muâviye b. Ebû Süfyân’a biat çağrısı içeren resmi mektubu götürmek üzere Medine’den Şam’a gönderilen elçi heyetinde de görev yapmıştır (1).
3. HADİS RİVAYETİNDEKİ YERİ ve TALEBELERİ.
İbni Hazm, cevamius sire adlı kitabında, onun 19 hadis rivayet eden bir sahabe olduğunu belirtmiştir.
Kütüb-i Sitte müelliflerinin tamamı kendisinden hadis nakletmiştir. Özellikle Sahîh-i Müslim râvilerindendir (3).
Rivayet ettiği hadisler İslam hukukunda evlilik (mut‘a yasağı), namaz ve çocuk eğitimi gibi temel fıkhî hükümlere dayanak teşkil eder (2, 5).
Kendisinden en çok rivayette bulunan kişi oğlu er-Rebî‘ b. Sebra el-Cühenî’dir (2, 3).
Oğlundan ise başta büyük muhaddis İmam İbn Şihâb ez-Zührî ve Ömer b. Abdülazîz olmak üzere tabiîn neslinin önde gelen fakihleri hadis aktarmıştır (4, 5)
Torunları Abdülmelik ve Abdülazîz de bu silsileyi sürdürerek dedelerinin sünnet mirasını ümmete ulaştırmışlardır (4, 5).
4. RİVAYET ETTİĞİ MEŞHUR HADİSLER.
## 1. Mut‘a Nikahının Ebediyen Yasaklanması Hakkında:
سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ يَنْهَى عَنْ نِكَاحِ الْمُتْعَةِ
"Resûlullah‘ı (s.a.v.) Veda Haccı‘nda (veya fetih esnasında) mut‘a nikahını yasaklarken işittim."
(Not: Hadisin Müslim‘de geçen diğer bir silsilesinde Sebra r.a. uzunca şöyle buyurmuştur: "Ey İnsanlar! Ben size kadınlarla mut‘a nikahı yapmanız konusunda izin vermiştim. Şüphesiz ki Allah, bunu kıyamet gününe kadar kesin olarak haram kılmıştır. Kimin yanında bu nikahla kalmış bir kadın varsa, onun yolunu açsın.") (2, 5)
Kaynak: (Ahmed b. Hanbel, Müsned, Hadis No: 14797) (5)
## 2. Namazda Sütre Kullanımı Hakkında:.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيَسْتَتِرْ لِصَلَاتِهِ وَلَوْ بِسَهْمٍ
"Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: Sizden biri namaz kılacağı zaman, bir ok ile dahi olsa namazı için sütre koysun (önünden geçilmesini engellesin)."
Kaynak: Ahmed b. Hanbel, Müsned, Hadis No: 14799) (5)
## 3. Çocuklara Namazın Öğretilmesi Hakkında.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: إِذَا بَلَغَ الْغُلَامُ سَبْعَ سِنِينَ أُمِرَ بِالصَّلَاةِ فَإِذَا بَلَغَ عَشْرًا ضُرِبَ عَلَيْهَا
"Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: Erkek çocuk yedi yaşına ulaştığında ona namaz kılmasını emredin. On yaşına geldiğinde ise (kılmazsa) ondan dolayı (hafifçe) uyarın/vurun."
Kaynak: (Ahmed b. Hanbel, Müsned, Hadis No: 14798) (5).
Aktardığı Hadisleri,varyantları ile şu LİNKTEN-1 okuyabilirsiniz.
Aktardığı Hadisleri,varyantları ile şu LİNKTEN-2 okuyabilirsiniz.
Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan râzı olsun.
---------
** 📚 BİBLİYOGRAFYA / DİPNOTLAR
1. İbn Hacer el-Askalânî, el-İsâbe fî Temyîzi’s-Sahâbe, Ebû Sürâya ve Sebra b. Ma‘bed maddeleri.
İlgili Kaynak
2. İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-Gābe fî Ma‘rifeti’s-Sahâbe, Sebra b. Ma‘bed el-Cühenî maddesi.
İlgili Kaynak
3. İbn Menceveyh, Ricâlü Sahîhi Müslim, Sebra b. Ma‘bed el-Cühenî tercümesi.
İlgili Kaynak
4. İbn Kāni‘ el-Bağdâdî, Mu‘cemü’s-Sahâbe, Sebra b. Ma‘bed b. Avsece silsilesi.
5. Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, "Hadîsü Sebra b. Ma‘bed el-Cühenî" bölümü, Hadis No: 14797, 14798, 14799.
İlgili Kaynak
& chatGPT