* KURRA B. İYAS EL-MÜZENÎ (R.A.) (ö. 64.)
1- HAYATI:
Kurra b. İyâs b. Hilâl b. Riyâb b. Ubeyd b. Süvâe b. Sâriye b. Zübyân b. Sa’lebe b. Süleym b. Evs b. Amr el-Müzenî (قرة بن إياس بن هلال بن رياب المزني), Müzeyne kabilesine mensup meşhur sahâbîlerden biridir. Bazı kaynaklarda Kurra b. el-A’azz (قرة بن الأعز), bazılarında ise Kurra b. el-Eğarr (قرة بن الأغر) adıyla da zikredilmiştir. (1-4).
2. AİLESİ, KÜNYESİ.
Ebû Muâviye (أبو معاوية)’dir. Oğlu Cemel Vakası’nın yaşandığı gün (Hicri 36) doğmuş çok güvenilir (sika) bir Tâbiîn muhaddisi Muâviye b. Kurra, torunu ise meşhur tâbiî, fakih ve Basra kadısı İyâs b. Muâviye’dir. Böylece Kurra b. İyâs, ilim ve hadisle temayüz etmiş bir ailenin ilk halkalarından biri olmuştur. (2,4).
3. YERLEŞMESİ , HADİS RİVAYETİNDEKİ YERİ ve VEFATI.
İbn Sa’d, onu Hendek Gazvesi’ne katılan sahâbîler arasında zikretmiştir. Buhârî, İbnü’s-Seken ve İbn Hacer gibi hadis ve ricâl âlimleri de onun sahâbî olduğunu açıkça belirtmişlerdir. (1,4).
Kurra b. İyâs, Müzeyne kabilesinden bir heyetle birlikte Resûlullah’ın (ﷺ) huzuruna gelerek İslâm’ı kabul etmiş ve kendisine biat etmiştir. Bu ziyaret sırasında Resûlullah’ın (ﷺ) gömleğinin yakasından elini içeri uzatarak iki omzu arasındaki Hâtemü’n-Nübüvve’ye (Nübüvvet Mührü) dokunmuş, Resûlullah (ﷺ) da kendisine dua etmiştir. Bu hatıra, onun en meşhur rivayetlerinden biri olarak hadis kaynaklarında yer almıştır. (1,3,4)
Daha sonra Basra’ya yerleşmiş, evi Avka (العوقة) mahallesinde bulunmuştur. Başta oğlu Muâviye b. Kurra olmak üzere birçok tâbiî kendisinden hadis rivayet etmiştir. Rivayetleri Ahmed b. Hanbel, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Hâkim, Beyhakî ve diğer hadis imamlarının eserlerinde yer almaktadır. (2-5)
Kurra b. İyâs’ın rivayet ettiği hadislerin sayısı ibni Hazma göre 22 adettir. Bunlar arasında Nübüvvet Mührü, Şam ehlinin fazileti, Hz. Âişe’nin fazileti, Abdullah b. Mes’ûd’un fazileti ve hayâ ile ilgili hadisleri en meşhur rivayetleri arasında yer almaktadır. Bu rivayetlerin önemli bir kısmı farklı senedlerle nakledilmiş ve temel hadis kaynaklarında muhafaza edilmiştir. (3-5)
Hicrî 64 yılında Ezârika Hâricîleri ile yapılan savaşta şehit edilmiştir. Aynı savaşta oğlu Muâviye b. Kurra da, babasını öldüren kişiyi öldürmüştür. (2,4)
4. RİVAYET ETTİĞİ MEŞHUR HADİSLER.
## 1. Müzeyne kabilesi ile beyat etmesi ve Nübüvvet Mührüne Dokunması.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ فِي رَهْطٍ مِنْ مُزَيْنَةَ، فَبَايَعْنَاهُ، فَأَدْخَلْتُ يَدِي فِي جَيْبِ قَمِيصِهِ، فَمَسَسْتُ الْخَاتَمَ...
Kurra b. İyâs (ra) şöyle dedi: "-Müzeyne kabilesinden bir toplulukla birlikte Resûlullah’ın (ﷺ) huzuruna geldik ve kendisine biat ettik. Daha sonra elimi gömleğinin yakasından içeri uzattım ve iki omzu arasındaki nübüvvet mührüne dokundum."
Kaynak: Ebû Dâvûd, es-Sünen, Kitâbü’l-Libâs, Bâb 23, Hadis No: 4082
## 2. Şam Ehlinin Fazileti.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، لَا يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي طَائِفَةٌ مَنْصُورِينَ، لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ، حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِذَا فَسَدَ أَهْلُ الشَّامِ فَلَا خَيْرَ فِيكُمْ.
Muaviye bin Kurra ra, babasından, Resûlullah (ﷺ) şöyle buyurdu: "Ümmetimden Allah’ın yardımıyla muzaffer bir topluluk kıyamete kadar var olmaya devam edecektir. Onları yardımsız bırakanlar kendilerine zarar veremeyecektir. Şam halkı bozulduğu zaman ise sizde hayır kalmaz."
Kaynak:Tirmizî, el-Câmiʿ, Kitâbü’l-Fiten, Bâb 27, Hadis No: 2192.
## 3. Hz. Âişe’nin Fazileti.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ ، عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ : فَضْلُ عَائِشَةَ عَلَى النِّسَاءِ كَفَضْلِ الثَّرِيدِ عَلَى سَائِرِ الطَّعَام.
Muaviye bin Kurra ra, babasından, Resûlullah (ﷺ) şöyle buyurdu: "Âişe’nin diğer kadınlara üstünlüğü, tiridin diğer yemeklere üstünlüğü gibidir."
Kaynak: Hâkim, el-Müstedrek, Kitâbü Maʿrifeti’s-Sahâbe, Hadis No: 6515.
## 4. Abdullah b. Mes’ûd’un Fazileti.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: كَانَ ابْنُ مَسْعُودٍ عَلَى شَجَرَةٍ يَجْتَنِي مِنْهَا، فَهَبَّتِ الرِّيحُ فَكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهِ، فَضَحِكَ الْقَوْمُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَهُمَا أَثْقَلُ فِي الْمِيزَانِ مِنْ أُحُدٍ.»
Muaviye bin Kurra ra, babasından, o şöyle dedi: "-Abdullah b. Mes’ûd bir ağaca çıkıp arkadaşları için meyve topluyordu. Rüzgâr esince ince bacakları açıldı. Bunun üzerine bazı kimseler güldüler. Bunun üzerine Resûlullah (ﷺ) şöyle dedi: "-Canımı kudret elinde tutan Allah’a yemin ederim ki, onun iki bacağı kıyamet günü mizanda Uhud Dağı’ndan daha ağır gelecektir."
Kaynak: Hâkim, el-Müstedrek, Kitâbü Maʿrifeti’s-Sahâbe, Hadis No: 5350.
## 5. Hayâ Dinin Tamamıdır.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ قُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ رضي الله عنه قَالَ: ذُكِرَ الْحَيَاءُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، الْحَيَاءُ مِنَ الدِّينِ؟ فَقَالَ: «- بَلْ هُوَ الدِّينُ كُلُّهُ، الْعَفَافُ وَالْعِيُّ عِيُّ اللِّسَانِ لَا عِيُّ الْقَلْبِ، وَالْحَيَاءُ وَالْعَفَافُ مِنَ الْإِيمَانِ، وَإِنَّهُنَّ يَزِدْنَ فِي الْآخِرَةِ وَيَنْقُصْنَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَا يَزِدْنَ فِي الْآخِرَةِ أَكْثَرُ مِمَّا يَنْقُصْنَ مِنَ الدُّنْيَا.»
İyâs b. Muâviye, babası Muâviye’nin, onun da dedesi Kurra b. İyâs’ın şöyle dediğini rivayet etmiştir: Resûlullah’ın (ﷺ) yanında hayâdan söz edildi. Oradakiler: "Ey Allah’ın Resûlü! Hayâ dinden midir?" diye sordular. Resûlullah (ﷺ) dedi ki: "Bilakis hayâ dinin tamamıdır. İffet, dilin gereksiz konuşmaması (kalbin değil), hayâ ve iffet imandandır. Bunlar ahiret kazancını artırır, dünya menfaatini ise azaltır. Ahirette kazandırdıkları ise dünyada eksilttiklerinden çok daha fazladır."
Kaynak: Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübrâ, Kitâbü’ş-Şehâdât, Hadis No: 19162.
Tüm Hadisleri şu linktenLİNKTEN okuyabilirsiniz. Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan râzı olsun.
---------
** 📚 BİBLİYOGRAFYA / DİPNOTLAR
1. İbn Sa’d, et-Tabakātü’l-Kübra.
2. İbn Abdilberr, el-İstî âb fi Ma’rifeti’l-Ashâb.
3. İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-Ğâbe fi Ma’rifeti’s-Sahâbe.
4. İbn Hacer el-Askalânî, el-İsâbe fî Temyîzi’s-Sahâbe.
5. Ahmed b. Hanbel, el-Müsned.
6. Ebû Dâvûd, es-Sünen, Kitâbü’l-Libâs, Bâb 23, Hadis No: 4082.
7. Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, el-Müsned.
8. Tirmizî, el-Câmi, Kitâbü’l-Fiten, Bâb 27, Hadis No: 2192.
9. Hâkim en-Nîsâbûrî, el-Müstedrek ’ale’s-Sahîhayn, Kitâbü Ma’rifeti’s-Sahâbe, Hadis No: 5350 ve 6515.
10. Beyhakî, es-Sünenü’l-Kübra, Kitâbü’ş-Şehâdât, Hadis No: 19162.
& chatGPT