* EBÛ MÂLİK EL-EŞ`ARÎ (R.A.) (ö. 18-639.)
1- NESEBİ:
Ebû Mâlik el-Eş`arî (ra), Yemen'in meşhur Eş`arî kabilesine mensup sahâbîlerdendir. Resulullahın sohbetinde bulunmuş, ondan hadis rivayet etmiş, ve güvenilir-sika sahabi raviler arasında kabul edilmiştir. (1-2-3)
Kaynaklarda gerçek adı hakkında farklı rivayetler bulunmaktadır. En meşhur görüşe göre adı el-Hâris b. el-Hâris olup; Ubeyd, Ubeydullah, Amr, Kâ`b b. Âsım, Kâ`b b. Kâ`b ve Âmir b. el-Hâris b. Hânî b. Külsûm olduğu da rivayet edilmiştir. Künyesi ise "Ebû Mâlik"tir. [1, 2,3]
İslâm`ı kabul ettikten sonra Resûlullah'ın (sav) yakınında bulunmuş, ondan doğrudan hadis rivayet eden sahâbîlerden olmuştur. Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâî, İbn Mâce,Müsnedi Ahmed ve diğer hadis kaynaklarında kendisinden rivayetler yer almaktadır. [1, 2]
Huneyn Gazvesi`nin ardından Resûlullah (sav), Hevâzin kabilesinin takibi için gönderilen süvari birliğinin kumandanlığına Ebû Mâlik el-Eş`arî`yi tayin etmiş, bu görev onun cesaretini ve güvenilirliğini göstermiştir. [3]
2. İLMÎ ŞAHSİYETİ VE RİVAYETLERİ.
Ebû Mâlik el-Eş`arî (ra), Resûlullah'tan (sav) doğrudan hadis rivayet eden güvenilir-sika sahâbîlerdendir.
İbn Hazm`ın Cevâmiʿu`s-Sîre adlı eserindeki tespite göre 27 hadis rivayet etmiştir. Rivayetleri daha çok tahâret, iman, zikir, dua, sabır ve güzel ahlâk konularında yoğunlaşmıştır. [5]
Kendisinden; İbrahim bin Miksem El-Hizeli, Câbir b. Abdullah, Halid bin Said b. Ebu Meryem, Rebia b. Amr El-Cureşi, Atâ b. Yesâr, Abdurrahman b. Ganm el-Eş`arî, Şüreyh b. Ubeyd el-Hadramî, Şehr b. Havşeb, Ümmü`d-Derdâ, Ebû Selâm el-Esved ve Abdullah b. Muânık el-Eş'arî, Ebu Salih El-Eşari gibi sahâbe ve tâbiîn âlimleri hadis rivayet etmişlerdir. [1]
Rivayet ettiği hadisler; iman, tahâret, zikir, ahlâk, dünya-âhiret dengesi ve kulluk şuuru gibi temel konuları ihtiva etmektedir.
3. VEFATI.
Kaynakların çoğuna göre Ebû Mâlik el-Eş'arî (ra), Hz. Ömer'in hilâfeti döneminde meydana gelen **Amvâs tâununda** (H.18 / M.639) Şam bölgesinde vefat etmiştir. Aynı gün Muâz b. Cebel, Ebû Ubeyde b. Cerrâh ve Şurahbîl b. Hasene gibi büyük sahâbîlerin de bu salgında vefat ettikleri nakledilmektedir. [1]
4. MEŞHUR RİVAYETLERİNDEN ÖRNEKLER:.
Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:
**أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيمَانِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَأُ الْمِيزَانَ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَآنِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، وَالصَّلَاةُ نُورٌ، وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ، وَالصَّبْرُ ضِيَاءٌ، وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَكَ أَوْ عَلَيْكَ...»...**
Ebu Malik el eşari ra'dan, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:
"Temizlik imanın yarısıdır. 'Elhamdülillah' sevap terazisini doldurur. 'Sübhânallah' ve 'Elhamdülillah' birlikte gökle yer arasını dolduracak kadar büyük ecir kazandırır. Namaz mümin için bir nurdur. Sadaka, imanın samimiyetini gösteren açık bir delildir. Sabır insana yol gösteren bir aydınlıktır. Kur'ân ise ya senin lehine şahitlik eder ya da aleyhine delil olur.".. [4]
Bu hadis, İslâm'ın tahâret, zikir ve kulluk anlayışını en veciz şekilde özetleyen rivayetlerden biri kabul edilmiş; Müslim başta olmak üzere temel hadis kaynaklarında rivayet edilmiştir.
عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، مَا تَمَامُ الْبِرِّ ؟ قَالَ : أَنْ تَعْمَلَ فِي السِّرِّ عَمَلَ الْعَلَانِيَةِ.
Ebû Mâlik el-Eş`arî (ra) şöyle anlatıyor: Ben: "Ey Allah’ın Resûlü ! İyiliğin tamamı/kemâli nedir?" diye sordum. Resûlullah (sav) buyurdu ki: "İnsanların yanında nasıl davranıyorsan, kimsenin görmediği zamanlarda da aynı samimiyet ve dürüstlükle amel etmendir/davranmandır." [Taberani mucemil kebir-3345]
Bu cevap, Ebû Mâlik'in (ra) ihlâs ve kulluk anlayışını yansıtan en güzel rivayetlerden biri olarak kabul edilmiştir.
## VEFATI SIRASINDAKİ VASİYETİ
أَنَّ أَبَا مَالِكٍ الْأَشْعَرِيَّ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ : يَا سَامِعَ الْأَشْعَرِيِّينَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ مِنْكُمُ الْغَائِبَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ :
Ebû Mâlik el-Eşarî (ra), vefatı yaklaşınca yanında bulunan Eşarîlere şöyle dedi: "Ey Eş'arîler! Burada bulunanlarınız, bulunmayanlara da mutlaka haber versin. Çünkü ben Resûlullah'ın (sav) şöyle buyurduğunu işittim:"
**«حُلْوَةُ الدُّنْيَا مُرَّةُ الْآخِرَةِ، وَمُرَّةُ الدُّنْيَا حُلْوَةُ الْآخِرَةِ»**
"Dünya tatlılığı, âhiretin acısıdır. Dünyanın acısı ise, âhiretin tatlısıdır" [5]
Ömrünün son anlarında bile Resûlullah'ın (sav) hadislerini ümmete ulaştırmayı en önemli vazifelerinden biri olarak görmesi, onun sünnete bağlılığını ve hadis emanetine verdiği değeri göstermektedir.
MÜSNEDİ AHMED RİVAYETLERİ :
1.sayfa
2.sayfa
3.sayfa
Şübhesiz ki, en doğrusunu Allâh bilir. Allâh, onlardan râzı olsun.
---------
** 📚 BİBLİYOGRAFYA / DİPNOTLAR
[1] el-Mizzî, Tehzîbül-Kemâl fî Esmâi'r-Ricâl, XXIV, s. 246-247, nr. 7598. [2] İbn Hacer el-Askalânî, el-İsâbe fî Temyîzis-Sahâbe; İbn Abdülber, el-İstîâb fî Marifetil-Ashâ; İbnül-Esîr, Üsdül-Gābe fî Marifeti's-Sahâbe. [3] Rasoulallah.net, "أبو مالك الأشعري" (klasik kaynaklardan derlenmiştir); ayrıca bk. Tabakāt ve Târîhu'l-İslâm. [4] Müslim, Tahâret, 1, abdestin fazileti (223); Tirmizî, Daavât; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned. [5] Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, V, Ebû Mâlik el-Eş'arî rivayetleri; ayrıca Şüreyh b. Ubeyd tarikiyle gelen rivayet. No: 22387 --- **mico_tasarım & ChatGPT**
& chatGPT